„Co się stanie z moim domem, jeśli za trzy lata firma upadnie?” Prezes, który zadał mi to pytanie, miał pełny portfel zamówień. Jego spółka rosła i nie miała długów. Zaczęliśmy od ustalenia, co należy do niego, co do spółki i za które zobowiązania może odpowiadać osobiście.
Sama upadłość spółki z o.o. nie oznacza utraty domu prezesa. Dla właściciela domu istotne są m.in. dwie kwestie. Czy istnieją podstawy, by dochodzić od niego zapłaty jako członka zarządu? I czy sam zabezpieczył zobowiązania spółki, na przykład poręczając jej kredyt?
Kiedy wierzyciel może żądać zapłaty od prezesa?
Za fakturę wystawioną na spółkę odpowiada spółka. Samo posiadanie udziałów nie rodzi odpowiedzialności za jej długi. Jeżeli wspólnik zasiada również w zarządzie, trzeba osobno ocenić jego odpowiedzialność z tytułu pełnienia tej funkcji.
Gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, wierzyciel może na podstawie art. 299 Kodeksu spółek handlowych dochodzić zapłaty od członków zarządu. Członek zarządu może się bronić, wykazując na przykład, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości. Dlatego w takiej sprawie znaczenie mają konkretne daty, dokumenty finansowe i działania zarządu.
Jeden kredyt, dwa różne podpisy
Wyobraź sobie, że bank proponuje wyższy limit kredytowy na realizację dużego zamówienia. Podpisujesz umowę jako prezes, w imieniu spółki. Wśród załączników jest jeszcze jeden dokument: bank prosi Cię o osobiste poręczenie. Ten podpis składasz już we własnym imieniu.
Jeśli spółka przestanie spłacać kredyt, bank co do zasady może zażądać od Ciebie zapłaty wymagalnej kwoty objętej poręczeniem, bez wcześniejszej bezskutecznej egzekucji wobec spółki. Przed podpisaniem sprawdź, do jakiej kwoty i na jak długo udzielasz poręczenia oraz czy obejmuje ono również odsetki i koszty.
Co sprawdzić, kiedy firma ma się dobrze?
- Do kogo należy dom? Sprawdź właściciela, ewentualną współwłasność i hipoteki wpisane w księdze wieczystej.
- Co zabezpiecza prywatny majątek? Zbierz umowy kredytowe, leasingowe i aneksy. Odszukaj oświadczenia podpisane we własnym imieniu i dokumenty dotyczące zabezpieczeń.
- Skąd zarząd dowie się o zaległościach? Ustal, kto śledzi terminy płatności i kiedy informacja o zaległościach trafia do osób, które mogą podjąć decyzję.
Najlepszy moment na przeczytanie proponowanego poręczenia jest przed podpisem, kiedy można jeszcze rozmawiać z bankiem o jego warunkach. Jeśli masz już podpisaną umowę, zabierz ją na konsultację razem z załącznikami. W AGK pomagamy ustalić, z czego wynika osobiste ryzyko członka zarządu i jakie kroki warto podjąć w jego sytuacji.
Podstawy prawne
Kodeks spółek handlowych, art. 151 § 4 i art. 299
Kodeks cywilny, art. 876 i 881

