1 listopada · Wszystkich Świętych
Po pogrzebie przychodzi wezwanie do zapłaty. Na kopercie jest Twoje nazwisko, a w środku… informacja o długu osoby, która zmarła. Czy trzeba zapłacić? Zanim wykonasz przelew, sprawdź, kto powinien uregulować to zobowiązanie.
Przed 1 listopada, Wszystkimi Świętymi, porządkujemy sprawy, z którymi często muszą zmierzyć się osoby po stracie bliskiego: spadek, wspólny kredyt, długi czy dalszy los firmy.
Wezwanie do zapłaty to początek sprawdzania, nie koniec rozmowy
Śmierć nie umarza automatycznie zobowiązań majątkowych. Mogą one wejść do spadku. Jednocześnie samo pokrewieństwo nie wystarcza, żeby żądać od konkretnej osoby spłaty długu. Znaczenie ma to, czy dziedziczy, albo w jakiej formie przyjęła spadek.
Poproś wierzyciela o wskazanie podstawy żądania, dokumenty dotyczące zobowiązania oraz rozliczenie kwoty. Sprawdź, czy korespondencja jest zwykłym wezwaniem do zapłaty, czy pismem z sądu. Czas reakcji ma tu ogromne znaczenie.
Spadek można przyjąć albo odrzucić. Co zmienia ta decyzja?
Przepisy przewidują trzy podstawowe możliwości:
- Przyjęcie wprost: bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe.
- Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza: co do zasady z ograniczeniem odpowiedzialności do wartości odziedziczonego majątku
- Odrzucenie spadku: wyjście z dziedziczenia
Co do zasady, dziedziczy się zawsze jednocześnie aktywa i zobowiązania. Nie można wybrać tylko mieszkania czy oszczędności, a odrzucić długi.
Sześć miesięcy nie zawsze liczy się od śmierci
Na oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest zasadniczo sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o śmierci danej osoby i przypadającym spadku.
Brak oświadczenia w terminie oznacza obecnie przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Zatem jeśli w spadku są długi, to osoba dziedzicząca będzie musiała je spłacić tylko do wysokości odziedziczonego majątku.
Odrzucenie spadku przez rodzica nie załatwia sprawy dzieci
Po odrzuceniu spadku przez rodzica do dziedziczenia mogą dojść jego dzieci. Oświadczenie złożone przez dorosłego we własnym imieniu nie jest oświadczeniem złożonym za dziecko.
Dlatego przy decyzji o odrzuceniu spadku trzeba od razu ustalić, kto będzie dziedziczył w następnej kolejności i czy konieczne są osobne czynności w imieniu dzieci.
Wspólny kredyt nie znika po odrzuceniu spadku
Córka podpisała z ojcem umowę kredytu jako współkredytobiorczyni. Umowa przewiduje odpowiedzialność solidarną. Po śmierci ojca córka odrzuca spadek. Jednak nie usuwa to jej własnego zobowiązania wobec banku. Jako dłużniczka solidarna nadal może odpowiadać za całość niespłaconego zobowiązania.
Odrzucenie spadku rozstrzyga o dziedziczeniu, ale nie anuluje umowy podpisanej wcześniej przez osobę, która żyje.
Jeśli z kredytem związana była polisa, sprawdź zakres ochrony, wyłączenia, osobę uprawnioną do świadczenia i procedurę zgłoszenia zdarzenia. Sam zapis „kredyt ubezpieczony” nie przesądza o tym, że ubezpieczyciel pokryje całe zadłużenie.
Zadłużona firma: najpierw sprawdź, jaka to firma
Jednoosobowa działalność gospodarcza i spółka z o.o. mogą mieć podobną nazwę, lokal i klientów, a mimo to sytuacja po śmierci przedsiębiorcy będzie zasadniczo różna.
Przy jednoosobowej działalności przedsiębiorcą jest osoba fizyczna. Zwykłe zobowiązania majątkowe z prowadzenia działalności mogą wejść do spadku, podobnie jak prywatny kredyt. Do sprawdzenia są więc nie tylko oszczędności, lecz również faktury, umowy z kontrahentami, leasingi, należności od klientów i zabezpieczenia.
Przy spółce z o.o. dłużnikiem z tytułu umów zawartych przez spółkę jest co do zasady sama spółka. Same udziały nie rodzą odpowiedzialności za jej długi. Ich odziedziczenie nie oznacza automatycznie obowiązku zapłacenia firmowych faktur z prywatnego konta.
Firma nie zawsze może czekać sześć miesięcy
Jeżeli jednoosobowa działalność ma działać po śmierci przedsiębiorcy, trzeba szybko sprawdzić, czy ustanowiono zarząd sukcesyjny. Gdy nie został ustanowiony z chwilą śmierci, powołanie zarządcy po śmierci wymaga spełnienia ustawowych warunków i udziału notariusza.
Uprawnienie do powołania zarządcy wygasa zasadniczo po dwóch miesiącach od śmierci przedsiębiorcy.
Co przygotować przed decyzją i pierwszą spłatą
- Terminy i osoby: akt zgonu, testament, informacje o odrzuceniu spadku przez inne osoby oraz daty otrzymania pism z sądu.
- Długi: umowy, wezwania, historię spłat, poręczenia, zabezpieczenia i polisy.
- Majątek: dokumenty dotyczące mieszkania, rachunków, samochodów i należności od innych osób.
- Firmę: wpis CEIDG lub dane KRS, umowę spółki, dokumenty księgowe i informacje o zarządzie sukcesyjnym.
Brak pełnej dokumentacji nie powinien skłaniać do odkładania konsultacji z prawnikiem. Co szczególnie istotne, wiele czynności po śmierci osoby bliskiej jest obwarowane terminami na reakcję. Dlatego jak najszybciej warto ustalić z prawnikiem najbliższe terminy i brakujące dokumenty. Pozwala to podejmować decyzje na podstawie rzeczywistej sytuacji, a nie presji pierwszego telefonu od wierzyciela.
Ustal swoją odpowiedzialność, zanim podejmiesz decyzję
Artykuł nie zastępuje porady prawnej. Skontaktuj się z nami. W Kancelarii Prawnej AGK Upadłości i Restrukturyzacje można przeanalizować długi spadkowe, własne zobowiązania kredytowe oraz sytuację firmy po śmierci przedsiębiorcy. Celem konsultacji jest ustalenie podstawy i zakresu odpowiedzialności, terminów oraz możliwych dalszych działań.
